close

Phân mảnh AND tinh trùng chiếm 20% các trường hợp vô sinh nam

Phân mảnh ADN là một trong những bất thường di truyền của tinh trùng, chiếm 20% các trường hợp vô sinh nam. Bất thường này ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh của tinh trùng.

Tinh trùng là tế bào sinh sản của nam giới, mang bộ nhiễm sắc thể đơn bội, 23 nhiễm sắc thể. Mỗi tinh trùng có kích thước 65-70 µm. Tinh trùng gồm ba phần: đầu, thân và đuôi. Tinh trùng được biệt hóa cao độ để thực hiện chức năng sinh sản là di chuyển trong đường sinh dục nữ, nhận biết trứng và thụ tinh cho trứng.

Tinh trùng là tế bào đảm nhận chức năng sinh sản ở nam giới. Bình thường tinh trùng được sinh ra từ các ống sinh tinh trong tinh hoàn, và trải qua nhiều giai đoạn để có thể trưởng thành, hoàn thiện về cấu trúc và các chức năng để có thể thụ tinh. Tinh trùng bình thường sẽ có cấu tạo ba phần cơ bản là: đầu tinh trùng, cổ tinh trùng và đuôi tinh trùng. Đầu tinh trùng thường có hình trứng, có “mũ” acrosome đảm nhận chức năng ly giải màng trứng để giúp tinh trùng kết hợp với trứng khi thụ thai, bên trong đầu tinh trùng chứa nhân, và trong nhân chứa bộ gen (ADN) chính là vật liệu di truyền căn bản nhất để kết hợp với bộ gen của trứng để tạo ra thai nhi. Cổ tinh trùng chứa các ty thể có nhiệm vụ giải phóng năng lượng để giúp tinh trùng di chuyển, đuôi tinh trùng có nhiệm vụ giúp tinh trùng “bơi” để có thể vào được vòi trứng và thụ tinh.

Tinh trùng đứt gãy ADN (hay gọi là tinh trùng phân mảnh ADN) là tình trạng chuỗi ADN của tinh trùng không có sự liền mạch mà bị đứt ra thành từng đoạn nhỏ. Tuy nhiên thông qua việc xét nghiệm tinh dịch đồ thì chỉ giúp xác định về hình dáng bên ngoài của tinh trùng có bao nhiêu phần trăm bình thường, bao nhiêu phần trăm bất thường, còn không thể biết được hệ gen bên trong như thế nào.  Vì thế, với những trường hợp cần thiết sẽ phải có những xét nghiệm đặc biệt để kiểm tra độ đứt gãy ADN của tinh trùng, kể cả trong những trường hợp có tinh dịch đồ bình thường hay bất thường

Cấu tạo của tinh trùng

Hiện nay tình trạng tinh trùng phân mảnh ADN càng ngày càng gia tăng, có thể do ảnh hưởng từ môi trường, thói quen ăn uống, thói quen sinh hoạt của nam giới gây ra. Việc tinh trùng bị đứt gẫy gen cao có rất nhiều nguy cơ nguy hiểm như sảy thai liên tiếp, chết lưu thai liên tiếp, hoặc sinh con dị tật,… và không thể phát hiện nếu chỉ kiểm tra tinh dịch đồ, nên nếu nghi ngờ cần đến các bệnh viện chuyên khoa để thăm khám sâu và tìm phương hướng điều trị

Đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sự phân mảnh ADN tinh trùng có thể là kết quả của sự lắp ráp nhiễm sắc thể bất thường và việc sản xuất quá mức các gốc oxi tự do (ROS).

Sự thụ tinh bởi tinh trùng có ADN bị phân mảnh có thể gây ra không đậu thai, sảy thai thường xuyên và tỷ lệ mang thai thấp thực thiện hỗ trợ sinh sản. Người ta báo cáo rằng tỷ lệ sảy thai bởi tinh trùng có AND bị phân mảnh là cao hơn so với các nhân tố khác trong quá trình IVF và ICSI.

Do đó thực hiện xét nghiệm phân mảnh ADN tinh trùng có thể giúp các bác sĩ có thể tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân vô sinh ở cặp vợ chồng hiếm muộn.

Mặt khác đã có nhiều nghiên cứu chứng minh việc sử dụng tinh trùng từ tinh hoàn đối với trường hợp tỷ lệ tinh trùng có ADN đứt gãy lớn mang lại hiệu quả điều trị tốt. Hơn nữa, cũng đã có một số phương pháp giúp chọn lọc tinh trùng có ADN không bị phân mảnh. Vì vậy, việc xét nghiệm đứt gãy ADN tinh trùng là rất cần thiết trong những trường hợp sau:

  1. Có tiền sử sẩy thai tự nhiên
  2. Tất cả người đàn ông chủ động có thai trên 6 tháng mà chưa có kết quả
  3. Dành cho người làm IUI, IVF, ICSI
  4. Người đàn ông quá 40 tuổi
  5. Người đàn ông hút thuốc
  6. Người nghiện ma túy
  7. Bệnh nhân trong điều trị ung thư
  8. Người tiếp xúc với các điều kiện độc hại
  9. Nhiễm hệ sinh dục
  10. Mổ giãn tĩnh mạch thừng tinh

Tinh trùng đứt gãy ADN có điều trị được không?

Có thể cải thiện tình trạng tinh trùng đứt đoạn ADN bằng cách tìm ra nguyên nhân và điều trị bệnh. Đồng thời cải thiện lối sống sinh hoạt như ăn uống, làm việc, nghỉ ngơi khoa học để cải thiện chất lượng gen của tinh tùng. Trong ăn uống, nên chú ý bổ sung đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là kẽm (có nhiều trong hàu, thịt bò), uống acid folic liều 1 – 5mg, vitamin C (có nhiều trong cam, bưởi), vitamin E (rau cải xanh, hạnh nhân, bơ, hạt dẻ), L-carnitine, Coenzyme Q10 (có trong dầu cá, như cá hồi, cá ngừ). Ngoài ra, có thể sử dụng thêm các sản phẩm thực phẩm chức năng giúp cải thiện tình trạng tinh trùng bất thường, tăng số lượng, chất lượng tinh trùng, tăng khả năng có con. Nên tăng cường luyện tập thể dục, hạn chế rượu bia, ngừng hút thuốc lá, tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại, tránh ngồi lâu, tắm  nước nóng, bỏ điện thoại vào túi quần….

Khi chỉ số DFI > 30% muốn thụ tinh tự nhiên cũng rất khó, và kể cả các phương án như thụ tinh nhân tạo, IUI, IVF… khả năng thành công rất thấp. Cơ hội duy nhất của bệnh nhân là thụ tinh trong ống nghiệm bằng tiêm tinh trùng trực tiếp vào noãn để tạo phôi (ICSI). Áp dụng quy trình sàng lọc dị tật sau khi tạo phôi và trong quá trình mang thai.

Chính vì thế, việc đánh giá toàn diện về chất lượng tinh trùng thông qua xét nghiệm phân mảnh ADN tinh trùng là điều vô cùng cần thiết để tiên lượng khả năng sinh sản và có hướng điều trị khi cần thiết.

BSCKII Phạm Thúy Nga – Trưởng khoa Hỗ trợ sinh sản và Nam học, bệnh viện Phụ Sản Hà Nội cho biết: Phân mảnh ADN là một trong những bất thường di truyền của tinh trùng, chiếm 20% các trường hợp vô sinh nam. Bất thường này ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh của tinh trùng. Người bệnh sẽ được chỉ định xét nghiệm kiểm tra đứt gãy ADN tinh trùng, thông qua chỉ số DFI (tỉ lệ đứt gãy ADN của tinh trùng)

Nếu:

DFI < 15% là bình thường

DFI ≤ 30% là phân mảnh trung bình

DFI >30% là phân mảnh nhiều

Khi chỉ số DFI (chỉ số đứt gãy DNA tinh trùng) > 30% thì có thể xảy ra những trường hợp sau:

– Vô sinh hiếm muộn

– Có thai nhưng thường xảy ra tình trạng sảy thai liên tiếp, chết lưu liên tiếp…

– Sinh con dị tật bẩm sinh

Vì thế, nên chúng ta cần hiểu mức độ nguy hiểm của việc tinh trùng bị phân mảnh ADN cao là nguy cơ có thể đem lại những rủi ro rất lớn trong quá trình thụ thai, mang thai và sinh con.

Các nguyên nhân gây phân mảnh AND tinh trùng gồm: nguyên nhân tại hệ sinh dục nam (nhiễm trùng tuyến sinh dục, bệnh lý cơ quan sinh dục, viêm đường tiết niệu, giãn tĩnh mạch thừng tinh, …), yếu tố môi trường, lối sống (thuốc lá, ô nhiễm môi trường, từ trường và phóng xạ), bệnh hệ thống (đái tháo đường, ung thư, nhiễm trùng toàn thân). Lối sống không lành mạnh như: Hút thuốc lá, sử dụng nhiều loại thực phẩm chứa hóa chất, hóa trị trong điều trị ung thư, thường xuyên để vùng bìu bị nóng (xông hơi, tắm nước nóng, mặc quần lót quá chật, ngồi lâu…), đặc biệt là sự phá hoại của các gốc tự do là nguyên nhân chính gây ra tình trạng đứt đoạn ADN của tinh trùng.

BSCKII Phạm Thúy Nga cho biết thêm: Có thể cải thiện tình trạng tinh trùng phân mảnh ADN bằng cách tìm ra nguyên nhân và điều trị bệnh. Đồng thời cải thiện lối sống sinh hoạt như ăn uống, làm việc, nghỉ ngơi khoa học để cải thiện chất lượng gen của tinh tùng. Trong ăn uống, nên chú ý bổ sung đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là kẽm (có nhiều trong hàu, thịt bò), uống acid folic liều 1 – 5mg, vitamin C (có nhiều trong cam, bưởi), vitamin E (rau cải xanh, hạnh nhân, bơ, hạt dẻ), L-carnitine, Coenzyme Q10 (có trong dầu cá, như cá hồi, cá ngừ). Ngoài ra, có thể sử dụng thêm các sản phẩm thực phẩm chức năng giúp cải thiện tình trạng tinh trùng bất thường, tăng số lượng, chất lượng tinh trùng, tăng khả năng có con. Nên tăng cường luyện tập thể dục, hạn chế rượu bia, ngừng hút thuốc lá, tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại, tránh ngồi quá lâu, ….

>> xem thêm: Xét nghiệm phân mảnh tinh trùng tại Hà Nội

Liên hệ